Wat met radicalen en fundamentalisten?

Gisteren las ik dat een gerenommeerd islamitisch instituut uit Egypte aan de paus ging vragen om te verklaren dat de Islam een vredelievende godsdienst is. Ik moest wel even de wenkbrauwen fronsen. Want waarom moest dit verklaard worden door een ander? Ze konden dit toch zelf doen met de nodige theologische argumenten. Of is de Islam, hoe monolithisch ook, eigenlijk intern sterk verdeeld en zoekt het daarom naar een externe die met autoriteit dit zou kunnen stellen? De laatste jaren laat de Islam vaak van zich spreken. Er is de Arabische lente, het conflict in Syrië en ook in eigen land steken islamitisch gerelateerde debatten met de regelmaat van de klok de kop op. Van buiten uit lijkt het alsof de Islam intern worstelt met radicalisering. Radicalisering en fundamentalisme zijn op zich niet fout als het echt doet wat de termen zeggen. Teruggrijpen naar de wortels (radix) of op zoek gaan naar de fundamenten. Elke beweging komt op een punt waar men de basisinspiratie uit het oog dreigt te verliezen en deze terug moet verwoorden. Zeker in deze tijd waar alles vaak als relatief gezien wordt grijpt men vaak terug naar de eigen fundamenten om te begrijpen waarvoor men al dan niet wil gaan. Er is juist een band tussen relativisme en fundamentalisme. Natuurlijk kan fundamentalisme ook problematisch zijn. Niet omdat men overtuigd is van de waarheid maar omdat men de waarheid in de hand meent te hebben. Men stelt zich dan al te snel in de plaats van God als oordeler over wie goed en wie kwaad is waarbij men zichzelf steevast in het kamp der goeden plaatst en meent zijn eigen rechtvaardiging te kunnen bewerkstelligen. Ook christenen kunnen hieraan lijden. Onze geschiedenis heeft dit laten zien. Stukken uit de bijbel werden naar de hand gezet, heilig oorlogen gevoerd en de dood verheerlijkt als weg naar de hemel. Gelukkig werden deze bladzijden omgeslagen maar dat neemt niet weg dat de geest van de oude tijden soms toch nog rondwaard en mensen in haar val doen trappen. Traditioneel zijn is niet verkeerd maar menen op eigen kracht je hemel te kunnen verdienen en anderen veroordelen heeft geen plek in het christendom. Om te besluiten dit: de beste christen is hij die het Evangelie in heel zijn radicaliteit probeert te beleven.