Film: In America

Jim Sheridan (eerder twee Academy Awards en 13 Oscarnominaties; andere films o.a. My Left Foot en in the Name of the Father) is Ierlands grootste regisseur vandaag en maakte met IN AMERICA zijn meest persoonlijke film. Het verhaal is losjes gebaseerd op autobiografische gegevens. In het midden van de jaren tachtig trok Sheridan met zijn vrouw en twee dochters naar New York, bijna zo berooid en hoopvol als Johnny, Sarah, Christy en Ariel, het Ierse gezin in de hoofdrol dat in de eerste scène een grenscontrole doorstaat met “vakantie” als smoes.



Daarnaast fungeerde de film ook op een tweede niveau als catharsis voor de regisseur; hij is opgedragen aan Frankie, Sheridans broer die op tien jarige leeftijd om het leven kwam. Ook Johnny’s gezin rouwt nog om een overleden zoontje dat Frankie heet. Jim Sheridan schreef het scenario samen met zijn dochters Kirsten en Naomi, wat gezien de sterk te van het script geen slechte keuze was. Ook de dromerige dimensie van de film en de uitwerking van de personages van de kinderen zijn in de eerste plaats te danken aan de dochters Sheridan.

Saamhorigheid, hoop en liefde

Aangezien de regisseur zozeer zijn hart in de film heeft gestopt en er zeker in slaagt een gevoel over te brengen, valt het hem makkelijk te vergeven dat het verhaal ondanks de echte emoties hier en daar toch naar sentimentaliteit neigt. Deze klassieke underdogfilm draait in de eerste plaats rond het verdriet dat met het verlies van de kleine Frankie gepaard gaat. Ondanks de nieuwe start in het land van belofte, blijft dat herhaaldelijk de kop opsteken en pas aan het eind van de film lijkt het verwerkt. Het genre is misschien nog het best te omschrijven als “coming of age”; origineel is dat dat grootwordingsproces door het hele gezin wordt beleefd, de ouders in de eerste plaats. De Ieren worden meteen na hun aankomst overvallen door een reeks weinig prettige gebeurtenissen. In plaats van acteur en onderwijzeres, worden Johnny en Sarah taxichauffeur en serveerster. Financieel weten ze zich nauwelijks overeind te houden. De kinderen missen hun oude thuis. Wanneer ze bevriend raken met de geheimzinnige Mateo, hun zwarte onderbuur, blijkt die aan een ongeneeslijke ziekte te lijden. Daarenboven zet Sarah na een risicovolle zwangerschap een te vroeg geboren baby op de wereld die het misschien niet zal halen. Narigheid genoeg. Toch is IN AMERICA geen zwaarmoedige film. Hoewel de humor niet dominant is, weet Sheridan toch een zekere lichtvoetigheid en vooral veel energie te bewaren. Door de film heen spreekt een geloof in waarden zoals samenhorigheid, hoop en liefde. Het is Mateo die Johnny op een gegeven moment wijst op de twee levenslessen die duidelijk naar voren worden geschoven: “Geloof erin” en “Koester wat je hebt”. Dat de film op een happy end afstuurt, zal niet verwonderen.

Sterke cast

De thematiek van IN AMERICA is niet zo ontzettend vernieuwend. De personages evenmin. Maar de manier waarop zij worden neergezet, overstijgt de middelmatigheid ruimschoots. De kracht van de film is dan ook de uitmuntende cast. Samantha Morton verbergt haar lijden en paniek onder de lijfspreuk “We moeten verder”. Haar scheve glimlach maakt dialoog overbodig. De vrij onbekende Paddy Considine, die met zijn look en acteerstijl soms aan Colin Farrell doet denken, zet een overtuigende Johnny neer. Hij heeft nog meer dan de anderen te maken met onverwerkt verdriet en zegt daardoor niets meer te voelen. Mateo wordt gespeeld door Djimon Hounsou (om. Amistad, Gladiator). We geloven niet meteen dat Mateo met zijn angstaanjagende look en gedrag het zo goed met de leren voor- heeft, wat echter wél zo blijkt te zijn. De meest verbluffende prestaties worden gebracht door Emma en Sarah Bolger als de zusjes Ariel en Christy. Emma Bolger, amper zes, zet de levenslustige Ariel ongedwongen en integer neer. Haar zus Sarah speelt de ernstigere Christy, die ons het verhaal in voice-over vertelt en met haar camcorder zoveel mogelijk beelden tracht op te vangen. De al volwassen Christy is voor het gezin de rots in de branding.

Aids en E.T.

Heel verfrissend is ook de referentie naar de jaren tachtig. Aids, de ongeneeslijke ziekte waaraan Mateo waarschijnlijk lijdt, heeft op dat moment nog geen naam. E.T verovert naast het witte doek ook het hart van Ariel en vormt een mooi ingebouwd motief dat dienst doet als metafoor voor de wijze waarop ook de Ieren zich buiten aardse wezens voelen in het nieuwe land, in de nieuwe stad.

Tot slot is er de mooie soundtrack van Gavin Friday en Maurice Seezer: een prima keuze bij deze wervelende, pretentieloze, hartverwarmende, zij het soms wat sentimentele film met zijn ouderwetse oproep tot saamhorigheid.